Filmische impressie (23 minuten) van de zigeunerbedevaart in Les Saintes-Maries de la Mèr, in zuid Frankrijk, met veel live flamenco en rumba gitana muziek.
Les Saintes Maries de la Mèr is een dorp in de moerasdelta Camargue in het zuiden van Frankrijk. Het inwonertal is +/- 2500, en zwelt in het toeristenseizoen aan tot zo’n 50.000.
Elk jaar worden daar op 24 en 25 Mei twee katholieke processies gehouden, waarvan de eerste wordt bijgewoond door duizenden Kalé Gitans en Manouches. Ze komen voornamelijk uit Spanje, Frankrijk en België afgereisd. In Stes Maries staat in een crypte een houten beeld met negroïde uiterlijk, die een heilige dienstmeid uit Egypte moet voorstellen. Deze “Sara e Kali” is de zwarte beschermheilige van de Roma (zigeuners) in West Europa. (Maar gezien de recente ontruimingen van Roma kampen in Frankrijk door Sarközy denk ik dat deze Sint Sarah tegenwoordig andere heiligheden aan haar hoofd heeft). Het beeld wordt uit de crypte gehaald en in een processie naar de zee gedragen, begeleid door Gitans, Gardiens (bejaarde cowboys) op Camargue-paarden, en hordes toeristen. Dit gebeuren wordt overigens niet erkend door het Vaticaan en volgens Roma schrijver Ronald Lee is dit een Indiaas ritueel dat in een christelijk jasje is gegoten door de Gitans.
Vroeger, tot in de jaren zeventig, kwamen de Spaanse zigeuners hier nog naartoe in houten roulottes (pipo wagens). Toeristen waren er toen bijna niet, de Gitans droegen nog traditionele kledij en de kinderen hadden vieze gescheurde kleren, vervilt haar en snottebellen. Als ik tenminste de foto-expositie moet geloven die ik bij het toeristenburo van Stes Maries zag, waarin nogal wat Roma kinderen op die manier werden geportretteerd. Tegenwoordig komen ze bij duizenden in superdeluxe campers en caravans. Hun kinderen dragen schone kleren, kunnen de hele dag cola drinken en hamburgers eten, en hebben tegenwoordig allemaal een mobieltje of smartphone. Dat gaat dus de goed kant op.
De Gitans zijn reeds een week voordat de processie plaatsvindt aanwezig, en transformeren het dorp in een grote camping. Rondreizen doen Gitans nog maar zelden. De trip naar Stes Maries is het zigeuner equivalent van een korte vakantie met het hele gezin. De hele week wordt er gefeest, gegeten, gedronken en door de meer gelovig aangelegde Gitans gebeden. Op de zigeunermarkt kun je goedkope rommel kopen, kleding, huishoudelijke zooi, CD’s, gegraveerde zakmessen etc. Een relatief nieuw fenomeen zijn de Roemeense muzikanten die behoorlijk populair zijn bij de toeristen, en hun best doen om tussen de bedrijven door wat damestoeristen te versieren. Er wordt veel in de kroegen en restaurants gemusiceerd door flamenco gitaristen die Rumba Flamenca ofwel Rumba Gitana ten gehore brengen, de stijl van de streek. Ook Manitas de Plata, semi-flamenco gitarist van wereldfaam, komt steevast opdagen en doet ‘s avonds een optreden in een van de restaurants. Overdag heeft hij het druk met zijn sterstatus te bevestigen door handtekeningen uit te delen.
Ergens aan het Étang des Launes, het meer dat aan het dorpje grenst en waar een hele sliert caravans langs staat opgesteld, wordt ieder jaar het laatste nog overgebleven kampvuur gehouden. Weliswaar wordt de ervaring ook hier versneden met de aanwezigheid van wat toeristen, maar die zie je niet goed in het donker, dus ademt alles nog een redelijk authentieke sfeer. Bij het kampvuur speelt soms Ricao, een lokale zigeuner-singer-songwriter grootheid, en familie van Manitas de Plata. Het is niet altijd duidelijk of Ricao nu wel of niet gaat spelen, omdat hij alleen speelt als hij daar zin in heeft. Hij houdt de spanning er dus een beetje in, en voordat het feest gaat beginnen proberen mensen te weten te komen of Ricao in zijn caravan zijn nagels al aan het bijvijlen is. Ik had mazzel, want deze keer bleek Ricao in een goeie bui en gaf samen met Ramucho – een andere lokale grootheid – en nog 2 andere gitaristen een fantastisch concert weg dat me nog lang zal bijblijven.
Klik hier om het filmpje (23 minuten) te bekijken…
Klik hier om de preview te bekijken…
Klik hier om de fotoserie te bekijken…
