Macedonië: Orkestar Mladi Kristali in Šutka

In Mei wordt in de Balkan ‘Herdelezi’ gevierd, een soort van heilige week voor de Balkan-Roma. De week wordt meestal afgesloten met een groot feest op het dorpsplein of een andere open plek. Tijdens dat feest speelde in Šutka (een grote Roma wijk net buiten Skopje, Macedonië) de heren die je in de videoclip een soundcheck ziet doen. De band noemt zich “Mladi Kristali”, ofwel “De Jonge Kristallen”. Macedonische zigeunerbands hebben wel vaker van dat soort namen.

De muziek die deze band speelt is typisch voor de regio Macedonië/Bulgarije, maar is wel wat anders dan we van wereldmuziek-platenlabels gewend zijn. Die labels contracteren bands, die dan vooral de authentieke en traditionele kant van hun muziek blijven benadrukken. Dat is immers veel meer in trek bij het westerse publiek, en dat zijn toch degenen die hun CD’s kopen. Westerse luisteraars houden niet zo van kitscherige keyboardgeluiden, maar toch is dit eigenlijk meer the real thing. Het is de muziek waar de Roma muzikanten hun brood mee verdienen op bruiloften en partijen. En zo’n keyboard heeft natuurlijk veel meer octaven dan een trompet, en ja, kan zelfs een hele band vervangen, en kan ongelooflijk hard uitversterkt worden waardoor het P.A. systeem gaat vervormen, niemand elkaar meer verstaat, en iedereen met suizende oren en een stuk in zijn kraag naar huis kan. En zo hoort dat, in Roma-land…

ENGLISH TEXT:

In May, ‘Herdelezi’ a kind of holy week, is celebrated by Roma in the Balkans. On the last day there usually is large party on the village square or some other open space. During the celebration the band “Mladi Kristali” – which means “Young Crystals” – played in Šutka, which is a large Roma village near Skopje, Macedonia. In the videoclip, the band is actually doing a soundcheck.

The music played is typical Macedonian/Bulgarian fare, and it is something quite different from the music that world-music labels tend to serve. These labels often contract bands who then keep playing their music in a more traditional and authentic manner. Such music is more interesting for a western audience, and they are the ones who buy the CD’s anyway. Western listeners usually don’t like the kitschy keyboard sound aimed at the locals, but arguably this music is more like the real thing. It is the music with which Roma musicians earn their money at weddings and parties. And of course big keyboards like that have many more octaves than trumpets have, and yes, they can replace an entire band, and last but not least they can crank up the volume in a way that distorts the P.A. sound system, leaves everybody not-understanding each other anymore, and when the party’s over everyone can go home loaded and with ringing in their ears. Just the way it is supposed to be…

Klik hier om het filmpje van Mladi Kristali te bekijken…

Klik hier voor foto’s uit Shutka uit 2007…

Klik hier voor foto’s uit Shutka uit 2004…


Macedonië: Herdelezi in Šutka

(Шуткo, Шутo Opизapи, Cкoпje, Maкeдoниja)

Click here for an ENGLISH TRANSLATION of this article…

Video-opnamen van Herdelezi ofwel Djurdjevdan, in Šutka (Šuto Orizari). Šutka ligt bij Skopje, Macedonië en is één van de grootste Roma dorpen ter wereld.

Herdelezi is het belangrijkste feest voor Roma uit voormalig Joegoslavië, en markeert het begin van de zomer. Voorafgaand aan de eerste dag van de viering houden de Roma een voorjaarsschoonmaak en verven sommigen hun huis opnieuw.

De Roma in Macedonië zijn voornamelijk moslims maar vreemd genoeg zijn ze tijdens de eerste dag van Herdelezi bij de orthodox christelijke Sveti Jovan kerk in Skopje te vinden. Het is daar een behoorlijke drukte, met muzikanten en datende pubers. Veel Roma komen hier om van de heilige bron te drinken, dat zou gezondheid en geluk brengen in het komende jaar. Gezien de gezondheidstoestand van Roma in de Balkan denk ik niet dat het water erg geneeskrachtige eigenschappen bezit.

De schapen en lammeren in Šutka hebben die dag minder geluk, zij worden overal midden op straat massaal geslacht, waardoor sommige straten zo ongeveer in een rivier van bloed veranderen. De video bevat daarvan opnamen, wie dat niet zit zitten moet dan ook maar niet kijken. Het is zoals de dingen gaan in Šutka. Voor degenen met een sterke maag staat hier de brute versie van het filmpje…

Op het voetbalveldje in het midden van het dorp is tijdens Herdelezi een Lunapark opgesteld. Aan het eind van de feestweek, op de vierde dag, wordt daar een concert gehouden door verschillende Roma-zangers, met als backing band de “Mladi Kristali” oftewel “Jonge Kristallen”, zoals ze zichzelf noemen, die een soort Rom-pop ten gehore brengen. De soundchek van Mladi Kristali kun je hier zien. Roma muzikanten in Šutka verdienen vaak een dikke boterham. Zo’n 30 procent van de zangers op de Macedonische TV is afkomstig uit Šutka, en wonen daar in grote protserige huizen op een steenworp afstand van bijna-krotwoningen. Eigenlijk zijn die Roma zangers de Andre Hazessen van de Macedonië. Het is op TV in ieder geval veel sentimentele kitsch wat de klok slaat, men speelt als rechtgeaarde broodmuzikant uiteraard wel wat de klant wil horen.

Klik hier om het filmpje te bekijken…

Klik hier om een video van Mladi Kristali in Shutka te bekijken…

Klik hier om foto’s van Shutka in 2007 te bekijken…

Klik hier om foto’s van Shutka in 2004 te bekijken…

NB: Andere beschrijvingen van Šutka kun je vinden op de site van Garth Cartwright en Joyce van Belkom


Roma in Banneux

Ieder jaar komen in Augustus duizenden pelgrims van diverse pluimage naar het Belgische Banneux. Het is een internationaal gebeuren met veel Afrikanen, 2000 Iraakse Armeniërs, en zo’n 3000 Joegoslavische Roma die hier zijn om te feesten, en tussen de bedrijven door ook wat aan Maria-verering te doen. De Roma zijn voornamelijk economische vluchtelingen uit voormalig Joegoslavië, die inmiddels hun stek in België en omringende landen hebben gevonden.

Maria wordt hier aangeprezen als zou zij de ‘maagd der armen’ zijn, maar ik heb toch de indruk dat de geestelijken de enigen zijn die wat aan haar kunnen verdienen. Suppoosten op het centrale plein waar het mariabeeld staat opgesteld nemen, na betaling van 5 euro, tassen van bezoekers aan, en raken met de tas heel even het beeld aan voor een instant zegening o.i.d. Tijdens de processie in het zigeunerkamp wordt de portemonnaie ook met graagte getrokken voor Maria. Het lijkt erop dat de pelgrims letterlijk ‘verlicht’ weer naar huis gaan.

Degenen die goed verdienen hier zijn de leden van “Duvacki Orkestar Mladi Braka Kadrievi“, een blaasorkestje van Macedonische Roma uit Antwerpen (jaja). Wie graag “een danske placeert” op de klanken van dit orkest zal toch een niet geringe financiële bijdrage aan de feestvreugde moeten leveren, anders staat het orkest binnen de kortste keren bij de buren te spelen. Bijdragen van 50 euro zijn helemaal geen uitzondering. Niet goedkoop die jongens, maar goed, dan heb je tenminste wat, in tegenstelling tot een Maria-bijdrage waar alleen de pastoor beter van wordt…

Klik hier voor de fotoserie…


Orkestar Braka Kadrievi

Klik op deze om het filmpje te bekijken...

Kort filmpje van de Macedonische Roma Brass Band “Duvacki Orkestar Mladi Braka Kadrievi“. Geschoten tijdens de jaarlijkse bijeenkomst van Joegoslavische “expat” Roma-zigeuners in Banneux.

Klik hier om het filmpje te bekijken…


Roemenië: Borşa en Hora la Prislop

Klik op de foto om de fotoserie te bekijken...

Roemenië – Borşa en de Prislop-Pas

18-19 Augustus 2007

Klik hier om de fotoserie te bekijken…

Borşa is een klein stadje in Noord-Roemenië, niet zo heel ver van de grens met de Oekraïne. In de maand Augustus zijn de straten in Borşa, en in de dorpen in de omgeving, in het weekeinde vergeven van de bruilofts-stoeten. Men vertelt mij dat hier ieder jaar in Augustus veel Roemeense gastarbeiders uit Italië naartoe komen om te trouwen. Veel Roemenen in deze regio emigreren vanwege de belabberde economische situatie. De Italiaanse taal en cultuur sluiten goed aan bij die van Roemenië, en Italië is daarom de favoriete emigratiebestemming. In Borşa alleen al worden die dag achttien bruiloften gehouden, echt lopende band werk. Na de ceremonies in stadhuis en kerk lopen de bruilofts-stoeten door de straten, begeleid door muzikanten, en ruiters op paarden, op weg naar de restaurants die bijna allemaal zijn afgehuurd voor de trouwfeesten, die tot diep in de nacht doorgaan.

Klik hier om meer te lezen