Filmimpressie van het winterfeest “Festivalul Datinilor de Iarna” ofwel “Carnavalului şi Festivalului Judetean de Datini şi Obiceiuri de Iarnă  din Maramureş” in Sighetul Marmaţiei, in Maramureş, Roemenië.

In noord Roemenië zijn oude volkstradities nog steeds in zwang bij de plattelandsbevolking. Rond Kerst, Nieuwjaar, en Driekoningen, houdt men zich bezig met een uniek gebeuren: de “Datinilor de Iarna” ofwel “Winterse Tradities”. Het is een lange aaneenschakeling van feesten en vieringen die begint met de slacht van een varken op 20 December, en duurt tot na Driekoningen op 7 Januari. Sommige rituelen stammen nog uit paganistische tijden en werden later gemengd met christelijke tradities.

In Sighetul Marmaţiei wordt jaarlijks op de dag na Kerstmis een grote optocht gehouden. De optocht begint met een straatconcert voor de burgemeester, waarna een bonte stoet van ruiters op versierde paarden, mensen in boerenkarren, muzikanten, volksdansgroepen en mensen in groteske kostuums langzaam de hoofdstraat aflopen. Aan het eind van de straat zit weer de officiële delegatie met burgemeester. Volksdansgroepen uit heel Maramures, Bucovina, Transsylvanië, en de Roemeense gemeenschap in de Oekraïne doen dan een kort muzieknummer, anderen voeren een korte parodie op voor de officials.

Het geheel is een carnavaleske ratjetoe en tijdens de optocht zijn verschillende “karakters” te onderscheiden, de meest opvallende daarvan zijn: “de gekken”, met hun lange rode neuzen, en de “demonen” met animistische maskers. Sommigen maken een enorm lawaai met zware metalen gordels van koeiebellen en verjagen daarmee de zwarte “boze geesten”. De dansende, en met z’n kaken klapperende “geit” (capra) stamt nog uit de Griekse oudheid. De geit valt herhaaldelijk dood op de grond en moet door muziek weer worden herboren, daarmee de terugkeer van het voorjaar symboliserend.

Klik hier om het filmpje te bekijken…

Dit is de preview / trailer van mijn impressie van 23 minuten over traditionele winterse feesten in het noorden van Roemenië. De film wordt op 31 Januari op de veertigste editie van het Internationaal Film Festival Rotterdam (IFFR) vertoond als onderdeel Teatro Cinematico in het RO Theater (klik hier voor de locatie). Het filmprogramma met films van Europese filmmakers loopt van 20:00 tot 22:00. Welke films er verder gedraaid worden weet ik momenteel nog niet, maar het zal ongetwijfeld de moeite waard zijn. De toegang is gratis.

Wat korte achtergrondinfo bij de beelden: In noord Roemenië zijn oude volkstradities nog steeds in zwang bij de plattelandsbevolking. Rond Kerst, Nieuwjaar, en Driekoningen, houdt men zich bezig met de “Datinilor de Iarna” ofwel “Winterse Tradities”. Het is een aaneenschakeling van feesten en vieringen vanaf 20 December tot en met 7 Januari.

In Sighetul Marmaţiei, op 1 km afstand van de grens met de Oekraine wordt jaarlijks op de dag na Kerstmis een grote optocht gehouden. Volksdansgroepen uit heel Maramureş, Bucovina en Moldavië nemen deel aan de optocht en veel deelnemers lopen in merkwaardige kostuums van dierenvellen, en dragen demonenmaskers.

Met dank aan Jup de Heer, Lucho Alarcon Diaz en Teatro Cinematico.

(De film is eerder vertond op Kus & Sloop, met dank aan Zoe Daniela Cochia & JM Leupen)

Fotografische impressie van een korte trip door zuidwest- en centraal Roemenië. (Klik op bovenstaande foto voor de fotoserie)

Eerst even een alinea voor de toeristen, die nogal eens op deze site terecht komen:

Roemenië zit momenteel in een diep dal door o.m. de crisis, maar het land heeft toeristen veel te bieden. Je moet misschien even wennen maar dan heb je ook wat. Het landschap kan vooral in de Transsylvanische bergketen spectaculair zijn. De wat grotere steden hebben soms een centrum dat een beetje aan Praag zonder de massa’s toeristen doet denken (ik ben nooit in Praag geweest maar dit heb ik van horen zeggen). De dorpen lijken nog steeds minimaal aangetast te zijn door de moderne wereld, vooral in het noorden in Maramureş en Moldavië. Er zijn veel campings die door buitenlanders – niet zelden Hollanders – worden gerund, en hotels zijn over het algemeen netjes en betaalbaar. Het openbaar vervoer (trein en bus) vereist wel wat planning door de rare vertrektijden, maar rijdt stipt op tijd. Toch heb ik in Roemenië altijd weinig toeristen gezien, heel gek eigenlijk. Misschien dat de karige en vaak negatieve berichtgeving in de mainstream media over dit land daar wat mee te maken heeft. Die negatieve berichtgeving door de journalistiek berust deels op waarheid, maar een gemiddelde toerist zal weinig merken van de problemen waarmee de lokale bevolking te kampen heeft. Behalve dan dat de prijzen van levensmiddelen en openbaar vervoer voor Hollandse begrippen extreem laag zijn, dat men op het platteland meer dan eens aan het tijdperk van dictator Ceauseşcu refereert als ware het het verloren gegane Walhalla, en dat je straatarme Roma en Roemeense zwervers tegenkomt, die je om een paar euro, sigaretten of bier vragen.

Gestart in Budapest, om in één ruk met de trein naar Târgu Jiu te rijden. Bij Simeria, het eerste overstappunt in Roemenië was er meteen een probleem. De ticket die de Hongaarse Spoorwegen mij had verkocht bleek naar de smaak van de Roemeense spoorwegbeambte niet geldig te zijn tot Târgu Jiu, waar ik naartoe wilde. En dus moest ik een nieuw ticket kopen en was ik 3 uur op halta Simeria gestrand, een belangrijk spoorwegknooppunt met een groot rangeerterrein.

Click here to read the full blog post…

De Cortorari in Roemenië zijn een afdeling van de Roma die zich bezighouden met het ambachtelijk slaan van koper. Hun naam is afgeleid van het Roemeense “Cort” wat “tent” betekent, en daaruit is hun verleden als nomaden nog af te leiden. Het koperslagers-ambacht hebben zij overgenomen van de Căldărari of Kalderash. De Cortorari staan ‘s zomers langs de kant van de autoweg hun handelswaar te verkopen. Die bestaat voornamelijk uit “Cazane de Ţuica”, alcohol-destileerapparaten om Roemeense pruimenbrandewijn mee te maken, een favoriete hobby van de plattelandsbevolking, en nog helemaal legaal ook binnen de EU. Verder verkopen ze nog wat kleine prullen als koffiekannetjes, voor de spaarzame toeristen die eens in de zoveel tijd langsrijden.

Voordat ik aan de trip naar Roemenië begon werd mij verteld dat deze lui nogal onvriendelijk konden zijn, en zelfs een beetje gevaarlijk, want bij andere Roma staan ze bekend als vechtersbazen. Gelukkig viel dat tijdens mijn bezoekjes aan hun wijkje in Brateiu, een dorpje met 3000 inwoners in midden Roemenië, reuze mee allemaal. Op de kleuter na dan, die mij “vaffanculo” (Italiaans voor “lazer op”) toe bleef roepen. Ik werd bij hen thuis uitgenodigd en getrakteerd op wijn en aarbeienlikeur, en verschrikkelijk vet varkensvlees op brood. Ter ere van een “nunta” ofwel bruiloft, maar een bruid of bruidegom heb ik nergens gezien.

Als je voor het eerst Brateiu binnenloopt is het een beetje alsof je in het wilde westen, of bij een of andere sekte beland bent, de meesten kleden zich nog behoorlijk traditioneel, de mannen (ook de kinderen) dragen vrijwel zonder uitzondering een zwarte sombrero, de vrouwen overwegend rode kleding. Rond hun 50ste jaar laten de mannen hun baard staan, op de ZZ-Top manier zeg maar. Die baarden houden ze goed bij. Overal zie je van die types op straat lopen, een wereld in een wereld, heel bijzonder.

Click here to read the full blog post…

Koud filmpje van het treinstation van Sighetu Marmaţiei, in het noorden van Roemenië, aan de grens met de Oekraïne. Gefilmd op nieuwjaarsdag, tijdens het wachten in de vrieskou op de trein naar Cluj-Napoca. Temperaturen van -7 overdag tot -18 ‘s nachts. De ticketverkoopsters lachten me uit omdat ik een ‘clasa un’ (eerste klas) ticket wilde hebben. Clasa un in Roemenië stond volgens hen gelijk aan clasa cinci (vijfde klas) in Nederland. Niet zo gek, want ondanks de clasa un coupé had de verwarming toch kuren, waardoor het eerste deel van de rit behoorlijk fris was…

Klik hier om het filmpje te bekijken…

Sound: FM3 Buddha Machine loop transformed by Monolake/Robert Henke