Korte videoclip van rapper ‘aCe maFia, opgenomen in het Shutka ghetto in Skopje, Macedonië.

Met enige regelmaat fotografeer ik in Shutka, een buitenwijk van Skopje waar veel Roma wonen. Ik logeer daar dan meestal enkele dagen bij een Roma gezin dat ik ken. De oudste zoon in het gezin maakt naar eigen zeggen hardrap, onder zijn artiestennaam: ‘apostrophe’ aCe maFia. Hij heeft tijd zat om beats op de computer te maken en er wat bij te rappen, want een normale baan kun je in Macedonië meestal wel vergeten als je Rom bent en geen connecties hebt met corrupte ambtenaren oid.

‘aCe (spreek uit: aatse) vond dat ik, omdat ik er toch was, net zo goed meteen even een promotieclipje kon maken voor een van zijn beats. Zo gezegd zo gedaan, het weer zat die dag toch al niet mee, dus weinig anders te doen verder.

(Noot: De zwart wit beelden zijn TV opnamen van de Macedonische televisie, gemaakt tijdens een politieoptreden tegen de marktkooplui in Shutka, die veel -quote- ‘officiële falsificaties’ van merkkleding verkopen.)

Klik hier om het filmpje te bekijken…

Foto: Sinti accordeonist Roger Moreno.

Naar aanleiding van het 15 jarig bestaan van het International Gipsy Festival in Tilburg werd in Boekhandel Livius het fotoboekje “Mooi Bekeken” gepresenteerd. Het boek bevat een overzicht in foto’s van het Gipsy Festival. Ik ben vertegenwoordigd met 11 foto’s in dat boek. De andere fotografen die hebben meegewerkt zijn Jan van Eerd, Ronald Rietman, Edwin Velsink, Jaap Deen, Joop Wever, Rob Spanjaart, Tom Kooijman, Akbar Simonse, Inge Kuiperij, Gertjan Remmers, Michel van Langeveld, Ton Maas, Joyce van Belkom, en Rogier Fokke.

Van de flyer: “Het Gipsyfestival bestaat in 2011 vijftien jaar. In 1997 begonnen als een kleine zoektocht naar de verschillende stijlen in de gipsymuziek is het inmiddels uitgegroeid tot een evenement dat niet alleen het hele scala aan stijlen laat zien maar ook een broedplaats is geworden waarin gipsymuzikanten samen met ‘burger’musici op zoek zijn naar nieuwe inspiratie. Het is blijkbaar ook een fotogeniek festival; elk jaar weer duiken er talloze fotografen op, amateurs en beroeps, die het festival, de bezoekers en de muzikanten op hun gevoelige plaat of chip vastleggen.

Het boekje ‘Mooi Bekeken’ is het werk van dertien bezoekende fotografen en van Rogier Fokke die vele jaren de prachtige portretfoto’s voor het affiche leverde; èn van Jan van Eerd, onze eigen hoffotograaf: hij mag er wat meer laten zien dan de anderen.

Het fotoboek wordt aangeboden door Harry Kiwitz, namens het bestuur van het Gipsyfestival, aan een vertegenwoordiger van het College van Burgemeester en Wethouders van de Gemeente Tilburg.

Muzikale omlijsting door Roger Moreno.“

Fotografische impressie van een korte trip door zuidwest- en centraal Roemenië. (Klik op bovenstaande foto voor de fotoserie)

Eerst even een alinea voor de toeristen, die nogal eens op deze site terecht komen:

Roemenië zit momenteel in een diep dal door o.m. de crisis, maar het land heeft toeristen veel te bieden. Je moet misschien even wennen maar dan heb je ook wat. Het landschap kan vooral in de Transsylvanische bergketen spectaculair zijn. De wat grotere steden hebben soms een centrum dat een beetje aan Praag zonder de massa’s toeristen doet denken (ik ben nooit in Praag geweest maar dit heb ik van horen zeggen). De dorpen lijken nog steeds minimaal aangetast te zijn door de moderne wereld, vooral in het noorden in Maramureş en Moldavië. Er zijn veel campings die door buitenlanders – niet zelden Hollanders – worden gerund, en hotels zijn over het algemeen netjes en betaalbaar. Het openbaar vervoer (trein en bus) vereist wel wat planning door de rare vertrektijden, maar rijdt stipt op tijd. Toch heb ik in Roemenië altijd weinig toeristen gezien, heel gek eigenlijk. Misschien dat de karige en vaak negatieve berichtgeving in de mainstream media over dit land daar wat mee te maken heeft. Die negatieve berichtgeving door de journalistiek berust deels op waarheid, maar een gemiddelde toerist zal weinig merken van de problemen waarmee de lokale bevolking te kampen heeft. Behalve dan dat de prijzen van levensmiddelen en openbaar vervoer voor Hollandse begrippen extreem laag zijn, dat men op het platteland meer dan eens aan het tijdperk van dictator Ceauseşcu refereert als ware het het verloren gegane Walhalla, en dat je straatarme Roma en Roemeense zwervers tegenkomt, die je om een paar euro, sigaretten of bier vragen.

Gestart in Budapest, om in één ruk met de trein naar Târgu Jiu te rijden. Bij Simeria, het eerste overstappunt in Roemenië was er meteen een probleem. De ticket die de Hongaarse Spoorwegen mij had verkocht bleek naar de smaak van de Roemeense spoorwegbeambte niet geldig te zijn tot Târgu Jiu, waar ik naartoe wilde. En dus moest ik een nieuw ticket kopen en was ik 3 uur op halta Simeria gestrand, een belangrijk spoorwegknooppunt met een groot rangeerterrein.

Click here to read the full blog post…

De Cortorari in Roemenië zijn een afdeling van de Roma die zich bezighouden met het ambachtelijk slaan van koper. Hun naam is afgeleid van het Roemeense “Cort” wat “tent” betekent, en daaruit is hun verleden als nomaden nog af te leiden. Het koperslagers-ambacht hebben zij overgenomen van de Căldărari of Kalderash. De Cortorari staan ‘s zomers langs de kant van de autoweg hun handelswaar te verkopen. Die bestaat voornamelijk uit “Cazane de Ţuica”, alcohol-destileerapparaten om Roemeense pruimenbrandewijn mee te maken, een favoriete hobby van de plattelandsbevolking, en nog helemaal legaal ook binnen de EU. Verder verkopen ze nog wat kleine prullen als koffiekannetjes, voor de spaarzame toeristen die eens in de zoveel tijd langsrijden.

Voordat ik aan de trip naar Roemenië begon werd mij verteld dat deze lui nogal onvriendelijk konden zijn, en zelfs een beetje gevaarlijk, want bij andere Roma staan ze bekend als vechtersbazen. Gelukkig viel dat tijdens mijn bezoekjes aan hun wijkje in Brateiu, een dorpje met 3000 inwoners in midden Roemenië, reuze mee allemaal. Op de kleuter na dan, die mij “vaffanculo” (Italiaans voor “lazer op”) toe bleef roepen. Ik werd bij hen thuis uitgenodigd en getrakteerd op wijn en aarbeienlikeur, en verschrikkelijk vet varkensvlees op brood. Ter ere van een “nunta” ofwel bruiloft, maar een bruid of bruidegom heb ik nergens gezien.

Als je voor het eerst Brateiu binnenloopt is het een beetje alsof je in het wilde westen, of bij een of andere sekte beland bent, de meesten kleden zich nog behoorlijk traditioneel, de mannen (ook de kinderen) dragen vrijwel zonder uitzondering een zwarte sombrero, de vrouwen overwegend rode kleding. Rond hun 50ste jaar laten de mannen hun baard staan, op de ZZ-Top manier zeg maar. Die baarden houden ze goed bij. Overal zie je van die types op straat lopen, een wereld in een wereld, heel bijzonder.

Click here to read the full blog post…

Filmische impressie (23 minuten) van de zigeunerbedevaart in Les Saintes-Maries de la Mèr, in zuid Frankrijk, met veel live flamenco en rumba gitana muziek.

Les Saintes Maries de la Mèr is een dorp in de moerasdelta Camargue in het zuiden van Frankrijk. Het inwonertal is +/- 2500, en zwelt in het toeristenseizoen aan tot zo’n 50.000.

Elk jaar worden daar op 24 en 25 Mei twee katholieke processies gehouden, waarvan de eerste wordt bijgewoond door duizenden Kalé Gitans en Manouches. Ze komen voornamelijk uit Spanje, Frankrijk en België afgereisd. In Stes Maries staat in een crypte een houten beeld met negroïde uiterlijk, die een heilige dienstmeid uit Egypte moet voorstellen. Deze “Sara e Kali” is de zwarte beschermheilige van de Roma (zigeuners) in West Europa. (Maar gezien de recente ontruimingen van Roma kampen in Frankrijk door Sarközy denk ik dat deze Sint Sarah tegenwoordig andere heiligheden aan haar hoofd heeft). Het beeld wordt uit de crypte gehaald en in een processie naar de zee gedragen, begeleid door Gitans, Gardiens (bejaarde cowboys) op Camargue-paarden, en hordes toeristen. Dit gebeuren wordt overigens niet erkend door het Vaticaan en volgens Roma schrijver Ronald Lee is dit een Indiaas ritueel dat in een christelijk jasje is gegoten door de Gitans.

Vroeger, tot in de jaren zeventig, kwamen de Spaanse zigeuners hier nog naartoe in houten roulottes (pipo wagens). Toeristen waren er toen bijna niet, de Gitans droegen nog traditionele kledij en de kinderen hadden vieze gescheurde kleren, vervilt haar en snottebellen. Als ik tenminste de foto-expositie moet geloven die ik bij het toeristenburo van Stes Maries zag, waarin nogal wat Roma kinderen op die manier werden geportretteerd. Tegenwoordig komen ze bij duizenden in superdeluxe campers en caravans. Hun kinderen dragen schone kleren, kunnen de hele dag cola drinken en hamburgers eten, en hebben tegenwoordig allemaal een mobieltje of smartphone. Dat gaat dus de goed kant op.

De Gitans zijn reeds een week voordat de processie plaatsvindt aanwezig, en transformeren het dorp in een grote camping. Rondreizen doen Gitans nog maar zelden. De trip naar Stes Maries is het zigeuner equivalent van een korte vakantie met het hele gezin. De hele week wordt er gefeest, gegeten, gedronken en door de meer gelovig aangelegde Gitans gebeden. Op de zigeunermarkt kun je goedkope rommel kopen, kleding, huishoudelijke zooi, CD’s, gegraveerde zakmessen etc. Een relatief nieuw fenomeen zijn de Roemeense muzikanten die behoorlijk populair zijn bij de toeristen, en hun best doen om tussen de bedrijven door wat damestoeristen te versieren. Er wordt veel in de kroegen en restaurants gemusiceerd door flamenco gitaristen die Rumba Flamenca ofwel Rumba Gitana ten gehore brengen, de stijl van de streek. Ook Manitas de Plata, semi-flamenco gitarist van wereldfaam, komt steevast opdagen en doet ‘s avonds een optreden in een van de restaurants. Overdag heeft hij het druk met zijn sterstatus te bevestigen door handtekeningen uit te delen.

Ergens aan het Étang des Launes, het meer dat aan het dorpje grenst en waar een hele sliert caravans langs staat opgesteld, wordt ieder jaar het laatste nog overgebleven kampvuur gehouden. Weliswaar wordt de ervaring ook hier versneden met de aanwezigheid van wat toeristen, maar die zie je niet goed in het donker, dus ademt alles nog een redelijk authentieke sfeer. Bij het kampvuur speelt soms Ricao, een lokale zigeuner-singer-songwriter grootheid, en familie van Manitas de Plata. Het is niet altijd duidelijk of Ricao nu wel of niet gaat spelen, omdat hij alleen speelt als hij daar zin in heeft. Hij houdt de spanning er dus een beetje in, en voordat het feest gaat beginnen proberen mensen te weten te komen of Ricao in zijn caravan zijn nagels al aan het bijvijlen is. Ik had mazzel, want deze keer bleek Ricao in een goeie bui en gaf samen met Ramucho – een andere lokale grootheid – en nog 2 andere gitaristen een fantastisch concert weg dat me nog lang zal bijblijven.

Klik hier om het filmpje (23 minuten) te bekijken…

Klik hier om de preview te bekijken…

Klik hier om de fotoserie te bekijken…