In mei 2010 is de nieuwe Linux distributie Ubuntu 10.04 Lucid Lynx LTS uitgebracht, dit leek me een goede gelegenheid om de voor en nadelen ten opzichte van Windows even op een rijtje te zetten. Ik zal er geen geheim van maken dat ik een Linux fanaat ben en dus bevooroordeeld, tis maar dat je het weet.

Linux is net zoals Windows of Mac OSX een besturingssysteem voor op je computer, en Ubuntu is een variant van Linux. Zo’n Linux variant wordt een distributie genoemd. Je kunt Ubuntu naast je huidige Windows installatie installeren of je kunt Windows helemaal vervangen door Ubuntu. In het eerste geval krijg je na de installatie telkens tijdens het opstarten van je computer een keuzescherm waarin je kunt kiezen of je Windows of Ubuntu wilt gaan starten.

VOORDELEN TEN OPZICHTE VAN WINDOWS:

1. Eenvoudig in gebruik – Ubuntu is bijzonder gebruikersvriendelijk. Na een installatie wijst het meeste zich als het ware vanzelf. Dit zijn letterlijk de ervaringen van mensen bij wie ik Ubuntu heb geïnstalleerd.

2. Goedkoop – Het gebruik van Windows kost geld, je betaalt daarvoor licentiekosten. Linux/Ubuntu bestaat voor het grootste deel uit vrije software. Dat is software die vrij mag worden verspreid en aangepast, je kunt het gratis downloaden en je hoeft geen licentiekosten voor het gebruik te betalen.

3. Veel programma’s – Ubuntu bestaat uit de “Linux kernel” (het hart van het besturingssysteem) en levert daarnaast tienduizenden gratis programma’s. Windows bestaat echter alleen uit het besturingssysteem met mondjesmaat wat bijgeleverde programma’s zoals Internet Explorer en Media Player. Extra programma’s voor Windows kosten meestal geld.

4. Stabiel – Na verloop van tijd zal Windows altijd instabiel en traag worden, dat is inherent aan het systeem. Ook programma’s en stuurprogramma’s die elkaar in de weg zitten en het systeem doen vastlopen kunnen een Windows gebruiker het leven zuur maken. Zulke vastlopers komen vrijwel niet voor bij Ubuntu. Ook defragmenteren van de harde schijf en het gebruik van allerlei schoonmaak programmaatjes zoals CCleaner zijn in Ubuntu niet nodig. Het systeem kan zichzelf schoonhouden.

5. Veilig – Anti-virus en anti-spyware programma’s zoals noodzakelijk bij Windows heb je niet nodig met Ubuntu. Door het rechtensysteem van Linux is het voor verdachte software bijna onmogelijk om zich in het systeem te nestelen. Dit is theoretisch ook mogelijk bij Windows, maar dan wordt Windows ontzettend omslachtig om mee te werken. Ubuntu heeft tevens een goed werkend update systeem, waarmee reparaties van programmafouten en veiligheidslekken veel sneller doorgevoerd worden dan bij Windows, dus je bent altijd “safe ‘n’ sound”.

6. Makkelijk vernieuwen – Eens in het half jaar komt er een nieuwe Ubuntu versie uit met de allernieuwste software. Upgraden doe je dan eenvoudig door een druk op de knop en een half uurtje later is je computer weer klaar voor gebruik, en alle persoonlijke programma voorkeuren zijn nog zoals ze ooit had ingesteld. Vergelijk dit eens met een overstap van Windows XP naar Windows 7, waarbij je een DVD moet gaan kopen, deze over XP heen installeren en al je programma’s vanaf DVD’s en websites opnieuw moet gaan installeren en configureren. Een enorme klus, weet ik uit ervaring, die dagen kan duren als je veel software hebt geïnstalleerd.

7. Snel – Ubuntu is binnen 10 seconden opgestart, en draait ook supersnel op oudere computers en laptops. Dat komt o.a. doordat Ubuntu veel minder systeembronnen nodig heeft en daar veel efficiënter mee omgaat ten opzichte van Windows.

8. Geen gezoek naar programma’s – De programma’s voor Ubuntu zijn allemaal te downloaden en installeren vanaf centrale “software bronnen”. Alles is gratis en je hebt de keuze uit tienduizenden programma’s, allemaal centraal te managen via het “Software Centrum” programma in Ubuntu, makkelijker kan het niet. Vergelijk dit eens met het onhandige gezoek naar programma’s via websites en bij elkaar zoeken van CD’s zoals dat je onder Windows gewend bent.

9. Live installatie CD met reparatie functie – Ubuntu kan gewoon vanaf de CD worden gestart als een zgn. Live CD. Je hoeft dan niets te installeren, het draait gewoon vanaf de CD. Dat is perfect geschikt om er zomaar eens mee te gaan zitten klooien, en ook kun je die CD gebruiken om je systeem mee te repareren als dat nodig mocht zijn.

10. Robuust bestandssysteem – Een bestandssysteem is de manier waarop computerdata vastgelegd wordt op een harde schijf. Bij Windows is dat FAT32 of NTFS. Bij Ubuntu is dat standaard Ext3 of Ext4. Ext3/4 zijn extreem robuuste bestandssystemen, wat erop neerkomt dat fouten vrijwel niet op zullen treden en je bestanden veilig opgeslagen zijn. Gedurende 12 jaar Linux gebruik ben ik niet één bestand kwijtgeraakt door eventuele Linux bestandssysteem fouten, maar wel meerdere malen door Windows fouten van het krakkemikkige FAT32 bestandssysteem.

11. Vrije broncode – Ook voor de techies onder ons is Linux een droom van een besturingssysteem, omdat het namelijk mogelijk is om ‘onder de motorkap’ alles naar smaak aan te passen en overhoop te halen, automatiseringsscripts te schrijven, verbeteringen aan te brengen, ja zelfs mee te werken aan de ontwikkeling van het systeem. Dat komt doordat de ‘broncode’ van het hele besturingssysteem vrij beschikbaar is, en het is toegestaan om verbeteringen aan het systeem door te voeren. Windows programma’s mogen niet worden verbeterd omdat de broncode gepatenteerd is door Microsoft. Windows kopen is dus net zoiets als een auto kopen waarvan je niet zelf de onderdelen mag vervangen of verbeteren. Windows hindert daarmee technologische ontwikkeling. Het zou heel goed zo kunnen zijn dat we zonder deze patenten nu allemaal veel beter werkende computersystemen hadden gehad.

NADELEN TEN OPZICHTE VAN WINDOWS:

1. Omschakelen – Het overstappen op een ander besturingssysteem betekent dat je wat nieuwe vaardigheden zult moeten aanleren, of dingen anders werken dan je gewend bent. Dat geldt natuurlijk voor ieder besturingssyteem, maar voor de meeste mensen valt dat bij Ubuntu nu juist honderd procent mee. Eenmaal gewend geraakt aan Ubuntu zijn er maar zeer weinig mensen die weer terug willen naar Windows. Ubuntu kan je veel tijd en geld besparen door de virusongevoeligheid, doordat je geen schoonmaakprogramma’s hoeft te gebruiken, en doordat de gratis software makkelijk beschikbaar is.

2. Hardware ondersteuning – Sommige fabrikanten van computerapparatuur weigeren om de technische specificaties van hun apparatuur vrij te geven voor programma-ontwikkelaars. Daardoor is het voor Linux-ontwikkelaars soms moeilijk om stuurprogramma’s te schrijven voor zulke apparatuur. Voorbeelden zijn sommige printers/scanners en draadloze netwerk adapters. Het probleem wordt hier in feite veroorzaakt door de fabrikanten zelf en niet door het Ubuntu systeem. Hoe dan ook, voordat je nieuwe apparaten aanschaft is het verstandig om uit te zoeken of deze apparatuur ook werkt onder Linux. Overigens heb ik in 12 jaar tijd meer problemen gehad met Windows stuurprogramma’s dan met Linux stuurprogramma’s.

3. Professionele multimedia-bewerking en Games – Wie Linux wil gebruiken voor professionele videobewerking is aan het verkeerde adres. Er is weliswaar de video-editor Kdenlive die behoorlijk veel functionaliteit biedt maar deze is nog niet stabiel genoeg om als werkpaard dienst te doen. Ook gamers zullen van een koude kermis thuis komen, veel games worden nog steeds specifiek voor Windows  geschreven en kun je maar beter op Windows blijven draaien. Professioneel audiobewerken (multitrack home recording) is in Ubuntu goed mogelijk met o.a. Ardour, maar je zult wel even moeten doorbijten en enkele hordes nemen, want out-of-the-box werken doet het nog niet. Daarentegen is professionele fotobewerking uitstekend mogelijk onder Linux met bijvoorbeeld GIMP, Bibble, DigiKam, Geeqie, en Rapid Photo Downloader. Behalve Bibble, dat niet Open Source is, en Rapid Photo Downloader, dat je apart moet downloaden, worden de genoemde programma’s gewoon gratis meegeleverd met Ubuntu.

(Overigens heb ik zelf een zogenoemd Bash Shell Script geschreven dat een deel van dezelfde functionaliteit biedt als Rapid Photo Downloader. Dat script kun je hier downloaden. Het script heet photo-copy-rename. Installeren van een script is voer voor de wat meer technisch onderlegde gebruiker. Onderaan de pagina staan instructies.)

4. Bestandssysteem controles – Ubuntu kijkt tijdens de start telkens of het bestandssysteem op de harde schijf toe is aan een controle. Dat is een goeie feature, maar het kan (sporadisch of helemaal nooit) gebeuren dat je systeem niet door zo’n check heen komt. Dan krijg je een zwart scherm voor je neus met een knipperende cursor en probeer dan maar eens te begrijpen wat de bedoeling is. De bedoeling is dan dat je handmatig een schijfpartitie gaat checken door een commando in te voeren. Dat commando is meestal fsck -y /dev/sda1 of fsck -y /dev/sda5. Druk dan op enter en de boel wordt gerepareerd. Daarna het commando reboot ingeven en herstarten door op enter te drukken. Als je eenmaal weet hoe dit gaat is het geen probleem, maar dit blijft toch iets wat mijns inziens beter opgelost zou moeten worden. Gelukkig komt deze fout bijna niet voor bij normaal gebruik, het kan gebeuren als de stroom uitvalt bijvoorbeeld.

Alles bij elkaar ben ik er al jaren van overtuigd dat de voordelen ruimschoots tegen de nadelen opwegen. Wie Ubuntu wil uitproberen kan Ubuntu hier gratis downloaden…

#Update: De Lucid Lynx versie is een zeer goede LTS versie met 3 jaar gegarandeerde updates. De ontwikkeling van Ubuntu verloopt echter razendsnel en inmiddels is in mei 2011 de reguliere versie “11.04 Natty Narwhal” (klik hier voor een uitgebreide recensie) uitgebracht. In deze versie is de aloude “GNOME” desktop omgeving vervangen door de nieuwe “Unity” desktop omgeving. Unity is echter nog verre van volmaakt, met name het applicatie-menu (“App lens”) is een regelrechte ramp. Het is afwachten of de Ubuntu ontwikkelaars Unity desktop tot iets bruikbaars kunnen maken, maar tot die tijd raad ik iedereen aan om een vroegere versie te installeren om teleurstellingen te voorkomen, of om Natty Narwhal in “Classic Mode” te draaien.